نسبت به خود ( دربارهء آنچه موجب بدبينى شده ) اصلاح كن ، زيرا اين امر از يك سو موجب تربيت اخلاقى تو مىشود و از سوى ديگر ارفاق و ملاطفتى است دربارهء رعيت و سبب مىشود كه بيانِ عذر خود ، تو را به مقصودت كه وادار ساختن آنها به حق است برساند » ؛ ( وَإِنْ ظَنَّتِ الرَّعِيَّةُ بِكَ حَيْفاً « 1 » فَأَصْحِرْ « 2 » لَهُمْ بِعُذْرِكَ ، وَاعْدِلْ « 3 » عَنْكَ ظُنُونَهُمْ بِإِصْحَارِكَ ، فَإِنَّ فِي ذَلِكَ رِيَاضَةً مِنْكَ لِنَفْسِكَ ، وَرِفْقاً بِرَعِيَّتِكَ ، وَإِعْذَاراً تَبْلُغُ بِهِ حَاجَتَكَ مِنْ تَقْوِيمِهِمْ « 4 » عَلَى الْحَقِّ ) . مىدانيم يكى از مشكلات حكومت‌ها اين است كه بسيارى از مردم از جزئيات مسائلى كه در جامعه مىگذرد ناآگاه اند و گاه زمامدار عادل دست به اقداماتى براى حل مشكلات و اصلاح امور مىزند كه دليلش بر آنها مخفى است . همين امر موجب بدگمانى مردم مىشود و اگر اين بدگمانىها روى هم متراكم گردد ممكن است مردم را از حكومت جدا سازد ، از اين رو هرگاه والى و زمامدار احساس كند سوء ظنى براى مردم دربارهء مسأله‌اى پيدا شده ، بايد آشكارا دليل منطقى كار خود را بيان دارد تا آنها آرامش فكر پيدا كنند و سوء ظنشان بر طرف گردد . يكى از بهترين فرصت‌ها در اسلام براى زمامداران ، استفاده كردن از خطبه‌هاى نماز جمعه است كه قريب و بعيد و نزديكان و غير آنها در آن جمع‌اند و او مىتواند خود به طور مستقيم يا نائبانش مسائل را بشكافند و دلايل انجام هر كارى را كه موجب بدگمانى شده آشكارا بگويند .

--> ( 1 ) . « حَيْف » به معناى ظلم و ستم و بىانصافى است و از آنجا كه وقتى چيزى به‌وسيلهء ظلم و ستم از دست برودانسان افسوس مىخورد ، اين واژه امروز به معناى افسوس خوردن به‌كار مىرود ( 2 ) . « أصْحِر » فعل امر از ريشهء « صحرا » به معناى بيابان گرفته شده و « اصْحار » يعنى به بيابان رفتن . از آنجا كه در بيابان همه چيز ظاهر و آشكار مىشود ، اين ماده به معناى آشكار ساختن به‌كار رفته و در كلام امام نيز به همين معناست ( 3 ) . « اعْدِل » از ريشهء « عدول » به معناى برگرداندن گرفته شده است ( 4 ) . « تقويم » به معناى صاف و راست كردن و كجىها را از بين بردن است